Een goed antwoord is nog niet het juiste antwoord
De discussie over de toekomst van consultancy wordt vaak teruggebracht tot een eenvoudige vraag: als bestuurders met ChatGPT of Claude binnen enkele minuten een goed onderbouwd antwoord krijgen, waarvoor hebben zij dan nog een adviseur nodig?
Die vraag is begrijpelijk. AI kan enorme hoeveelheden informatie analyseren, scenario’s uitwerken, hypotheses formuleren en een overtuigend strategisch verhaal produceren. Werk waarvoor vroeger dagen of weken nodig waren, kan nu soms binnen een paar uur.
Toch zit er een belangrijk verschil tussen een goed geformuleerd antwoord en het juiste antwoord voor een specifieke organisatie. En zelfs het juiste antwoord heeft weinig waarde als de organisatie er niet naar handelt.
De werkelijkheid van een organisatie staat niet op internet
AI beschikt over veel publieke kennis. Maar de oorzaak van een vastgelopen groei of transformatie bevindt zich meestal binnen de organisatie zelf.
Waarom blijven besluiten liggen? Welke belangen spelen mee? Waar werken teams langs elkaar heen? Welke cijfers worden wel gepresenteerd, maar niet vertrouwd? Welke klantproblemen zijn bekend, maar krijgen structureel geen prioriteit?
De antwoorden op die vragen staan zelden in een jaarverslag, strategiepresentatie of dataset. Ze worden zichtbaar door met klanten, medewerkers, management en aandeelhouders te spreken. Door te luisteren naar wat mensen zeggen, maar ook te onderzoeken wat er in de praktijk gebeurt. En door informatie uit verschillende delen van de organisatie met elkaar te verbinden.
AI kan helpen om die informatie te ordenen en patronen te herkennen. Maar eerst moet iemand de juiste vragen stellen en een betrouwbaar beeld van de werkelijkheid opbouwen.
De informatie die je invoert, is niet automatisch objectief
Een organisatie kan veel context aan een AI-model geven. Maar die informatie komt vrijwel altijd van mensen binnen dezelfde organisatie.
Iedereen kijkt vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid, ervaring en belang. Sales ziet een tekort aan leads. Marketing wijst op een onduidelijke propositie. Technologie ziet achterstallig onderhoud. De operatie ervaart te veel uitzonderingen. De directie denkt dat de strategie onvoldoende wordt uitgevoerd.
Iedereen kan vanuit zijn eigen perspectief gelijk hebben.
De waarde van een goede adviseur of ervaren bestuurder zit niet in het verzamelen van deze afzonderlijke meningen, maar in het onafhankelijk toetsen en verbinden ervan. Welke observaties worden door feiten ondersteund? Waar spreken afdelingen elkaar tegen? Welk probleem veroorzaakt de andere problemen? En welk besluit wordt al maanden vooruitgeschoven?
Dat vraagt om ervaring, onafhankelijkheid en oordeelsvermogen. Niet om een mooier geformuleerde samenvatting.
Een strategie heeft pas waarde als mensen haar uitvoeren
AI kan een overtuigende strategie formuleren. Maar een organisatie verandert niet omdat er een goed document ligt.
Verandering vraagt dat bestuurders werkelijk kiezen. Dat middelen worden verschoven. Dat sommige initiatieven stoppen. Dat verantwoordelijkheden helder worden. En dat mensen begrijpen wat er van hen wordt verwacht en waarom.
Daar begint het menselijke en bestuurlijke werk. Soms moeten vijftien betrokken bestuurders en managers tot één richting komen. Soms moet een oprichter verantwoordelijkheid loslaten zonder de verbinding met het bedrijf te verliezen. Soms moeten commercie, product, technologie en operatie anders gaan samenwerken. En soms moet iemand benoemen dat het oorspronkelijke plan niet uitvoerbaar is.
AI heeft geen positie in die gesprekken. Het draagt geen verantwoordelijkheid voor het besluit en kan geen vertrouwen opbouwen tussen mensen met verschillende belangen.
AI verandert consultancy wel degelijk
Dit betekent niet dat consultants op de oude manier kunnen blijven werken. Integendeel. AI maakt veel traditioneel advieswerk sneller en goedkoper. Informatie verzamelen, analyses structureren, scenario’s vergelijken, documenten samenvatten en eerste hypotheses ontwikkelen kan veel efficiënter.
Een adviseur die deze mogelijkheden niet gebruikt, levert langzamer en waarschijnlijk minder scherp werk dan nodig is.
Maar de grootste waarde ontstaat niet wanneer AI de consultant vervangt. Die ontstaat wanneer technologie en ervaring goed worden gecombineerd. AI versnelt de analyse. De adviseur stelt de juiste vraag, toetst de uitkomst aan de werkelijkheid, brengt verschillende perspectieven samen en helpt de organisatie besluiten te nemen en uit te voeren.
Daardoor blijft meer tijd over voor het werk dat werkelijk waarde toevoegt: doorgronden, kiezen, organiseren en veranderen.
Van antwoord naar resultaat
De relevante vraag is daarom niet of AI een strategie kan schrijven. Dat kan het inmiddels verrassend goed.
De betere vragen zijn: klopt de diagnose voor deze organisatie? Welke informatie ontbreekt? Welk besluit is werkelijk nodig? Wie moet dat besluit dragen? Wat moet stoppen om ruimte te maken? En hoe zorgen we dat de gekozen richting ook wordt uitgevoerd?
Mijn overtuiging is dat AI een vast onderdeel wordt van goed leiderschap en goede consultancy. Niet als vervanging van ervaring, onafhankelijk oordeel en menselijk leiderschap, maar als versterking daarvan.
Het antwoord wordt sneller beschikbaar
De echte waarde zit in het vinden van het juiste antwoord, het nemen van het besluit en het realiseren van de verandering.
Bespreek waar het vastlooptOver de auteur
Bas van de Bunt is een ondernemende commerciële bestuurder met ruim 25 jaar ervaring in groei, P&L, digitalisering, nieuwe business en organisatieverandering.
Lees ook Groei is geen campagne en Structuur aanbrengen zonder ondernemerschap te verliezen.